BelgiqueAssurance.com
Autoverzekering in België: verplichtingen, waarborgen en schadegevallen
Auto en mobiliteit

Autoverzekering in België: verplichtingen, waarborgen en schadegevallen

Wat is autoverzekering in België?

Autoverzekering in België beschermt de eigenaar en de bestuurder van een motorvoertuig, te beginnen met de burgerlijke aansprakelijkheid, die wordt opgelegd door de wet van 21 november 1989. Ze wordt aangeboden door erkende verzekeraars, rechtstreeks, via agenten of via makelaars, en betreft elke houder van een ingeschreven voertuig, of het nu om een personenwagen, een bestelwagen of een aanhangwagen gaat.

De wettelijke verplichting van de burgerlijke aansprakelijkheid

De wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen stelt de regel: een voertuig mag enkel op de openbare weg of op een voor het publiek toegankelijke plaats rijden als zijn burgerlijke aansprakelijkheid gedekt is door een overeenkomst die met de wet overeenstemt en niet geschorst is. De verplichting rust op de eigenaar. Als een andere persoon een geldige polis voor het voertuig houdt, is de verplichting van de eigenaar geschorst voor de duur van die overeenkomst. De verzekeraar moet bovendien gemachtigd zijn om deze tak in België uit te oefenen.

Enkele toestellen ontsnappen aan de verplichting. Volgens Assuralia hoeven toestellen die zelfstandig niet sneller rijden dan 25 km/u, zoals elektrische fietsen of gemotoriseerde steps, niet verzekerd te zijn voor burgerlijke aansprakelijkheid motorrijtuigen. Een aanhangwagen moet daarentegen verzekerd zijn, zelfs wanneer hij niet aangekoppeld is. De wet voorziet ook in uitzonderingen voor bepaalde zeer trage en lichte voertuigen, evenals voor elektrische rolstoelen voor personen met beperkte mobiliteit.

Het bewijs van verzekering heeft de vorm van een verzekeringsbewijs, lang groene kaart genoemd. Volgens Assuralia wordt het in beginsel pas afgegeven na de betaling van de premie, en het ontbreken van een geldig bewijs ontslaat niet van de verzekeringsplicht. Het ontbreken van verzekering wordt strafrechtelijk gesanctioneerd, en de niet-verzekerde bestuurder moet de vergoedingen terugbetalen die het waarborgfonds aan de slachtoffers heeft uitbetaald.

Wat de burgerlijke aansprakelijkheid dekt

De burgerlijke aansprakelijkheid vergoedt de schade aan derden, zowel materiële als lichamelijke. De derden zijn de voetgangers, de fietsers, de inzittenden van andere voertuigen en de passagiers van het verzekerde voertuig. De aansprakelijke van het ongeval is geen derde: zijn eigen verwondingen en de schade aan zijn wagen blijven te zijnen laste, tenzij hij andere waarborgen heeft afgesloten. De andere toegelaten bestuurders van het voertuig zijn gedekt, maar niet de persoon die de wagen heeft gestolen of er met geweld de hand op heeft gelegd.

De wet legt minimale voorwaarden vast die elke overeenkomst moet naleven, en een verzekeraar kan meer bieden. Voor lichamelijke letsels laat de wet geen enkele dekkingsgrens toe. Voor materiële schade kan de dekking worden beperkt, maar niet tot minder dan 100 miljoen euro per schadegeval, een bedrag dat om de vijf jaar aan het indexcijfer van de consumptieprijzen wordt aangepast.

De zwakke weggebruikers

De voetgangers, de fietsers, de bestuurders van lichte toestellen en de passagiers genieten een bijzondere bescherming. Ook wanneer ze in fout zijn, behouden ze in beginsel het recht op vergoeding voor hun lichamelijke letsels. Ze moeten daarentegen instaan voor de schade die ze zelf aan anderen hebben veroorzaakt. Die regel verklaart waarom een fietser die in fout is soms een vergoeding voor zijn verwondingen ontvangt en tegelijk de carrosserie moet herstellen die hij heeft beschadigd.

De aanvullende waarborgen: omnium, bijstand en bestuurder

De burgerlijke aansprakelijkheid betaalt nooit het voertuig van de aansprakelijke bestuurder terug. Dat is de rol van de omnium, een facultatieve waarborg die de schade aan de verzekerde wagen dekt: aanrijding, diefstal, brand, ruitbreuk, storm. De mini-omnium biedt een beperktere bescherming tegen een lagere prijs, en de volledige omnium, die ruimer is, gaat gepaard met een hogere premie. Een vrijstelling, dat wil zeggen een bedrag dat ten laste van de verzekerde blijft, is vaak van toepassing op de omnium, terwijl ze doorgaans ontbreekt bij de burgerlijke aansprakelijkheid.

De keuze tussen deze formules hangt af van de waarde van het voertuig, de leeftijd ervan en het vermogen van het gezin om een herstelling te dragen. Voor een recente wagen beschermt de volledige omniumverzekering de waarde van het voertuig in de meeste situaties, terwijl de mini-omnium beter past bij een ouder model waarvan men enkel de meest voorkomende risico's wil dekken.

Andere waarborgen kunnen aan de overeenkomst worden toegevoegd: de bijstand bij pech, de rechtsbijstand, en de verzekering van de bestuurder, die de gewonde bestuurder vergoedt, zelfs wanneer hij aansprakelijk is. Deze opties worden afzonderlijk besproken en wijzigen de jaarlijkse premie aanzienlijk.

De bonus-malus en de berekening van de premie

De premie van een autopolis hangt van talrijke elementen af: vermogen en waarde van het voertuig, gebruik, woonplaats, leeftijd en ervaring van de bestuurder, gekozen waarborgen en schadeverleden. Vroeger paste elke verzekeraar dezelfde bonus-malusschaal toe. Volgens Assuralia heeft elke verzekeraar nu zijn eigen systeem, dat grotendeels vergelijkbaar blijft met de andere.

De berekening steunt op de schadegevallen van de laatste vijf jaar. Een bestuurder zonder ongeval in fout ziet zijn niveau van jaar tot jaar verbeteren, en zijn premie daalt; een ongeval in fout doet de schaal weer stijgen en verhoogt de premie. De verzekerde kan zijn verzekeraar om een schadeattest vragen, dat zijn verleden weergeeft en dat hij aan een nieuwe verzekeraar voorlegt bij een verandering van maatschappij.

Een jonge houder van een rijbewijs, die nog geen verleden heeft, betaalt vaak meer dan zijn oudere collega's, en daarom volgt de autoverzekering voor jonge bestuurders haar eigen gebruiken.

Na een ongeval: aangifte, aanrijdingsformulier en verhaal

Na een ongeval wisselen de bestuurders hun gegevens uit en beschrijven ze zorgvuldig de omstandigheden. Wanneer er gewonden zijn, is het noodnummer 112. Het schadegeval moet worden aangegeven bij de verzekeraar binnen een termijn die doorgaans een week bedraagt, en de overeenkomsten leggen vaak nauwkeurige termijnen vast die men voorzichtigheidshalve best naleeft.

De verzekeraar moet wettelijke termijnen naleven om de vergoedingen te betalen, en het slachtoffer kan een voorschot krijgen wanneer het definitieve bedrag nog niet bekend is. In bepaalde gevallen heeft de verzekeraar een verhaalsrecht op zijn eigen klant: bij een opzettelijk schadegeval of een opzettelijk onjuiste verklaring is het verhaal volledig, terwijl in de andere situaties de gebruikelijke grens volgens Assuralia 31 000 euro bedraagt, en 250 euro bij een niet-opzettelijk onjuiste verklaring.

Het Belgische Gemeenschappelijk Waarborgfonds

Wanneer de aansprakelijke niet verzekerd is, onbekend blijft na vluchtmisdrijf, het voertuig heeft gestolen of de verzekeraar failliet is, kan het slachtoffer zich richten tot het Belgische Gemeenschappelijk Waarborgfonds. Het dekt steeds de lichamelijke letsels en in het algemeen de materiële schade. Is de aansprakelijke onbekend, dan vergoedt het de materiële schade enkel wanneer ook ernstige lichamelijke letsels zijn vastgesteld. De wet voorziet ook in zijn tussenkomst wanneer de verzekeraar niet binnen een termijn van drie maanden gunstig antwoordt. De verzekeraars financieren dit fonds samen, dat een register bijhoudt van de voertuigen en hun verzekeringen.

Weigering van verzekering en Tariferingsbureau

Een bestuurder wiens dossier de maatschappijen zorgen baart, kan op weigeringen of op een zeer hoge premie stuiten. Wanneer minstens drie verzekeraars hebben geweigerd hem te dekken, of wanneer de gevraagde premie meer dan vijf keer de laagste premie van het tarief voor een identiek voertuig bedraagt (drempel die de Koning kan terugbrengen tot vier keer), kan hij zich wenden tot het Tariferingsbureau, opgericht binnen het Gemeenschappelijk Waarborgfonds. De aanvraag wordt ingediend binnen twee maanden na de weigering, en het voorstel van het Bureau blijft een maand geldig.

Dit mechanisme garandeert iedereen toegang tot de verplichte burgerlijke aansprakelijkheid, maar het legt geen gunsttarief vast: de premie weerspiegelt het risico. Het komt enkel tussen voor de burgerlijke aansprakelijkheid, niet voor de omnium. De situaties van weigering na een schadegeval worden onderzocht in de autoverzekering na een weigering.

Schorsing, opzegging en controle van de verzekeraars

De niet-betaling van de premie kan, na een herinnering, leiden tot de schorsing of de opzegging van de waarborg. De geschorste overeenkomst beschermt niemand meer, en de bestuurder komt in de situatie van een automobilist zonder verzekering. Het is dus aangewezen elke herinnering snel te regelen en de verzekeraar elke wijziging te melden die het risico raakt: verhuizing, nieuwe gewone bestuurder, wijziging van het gebruik van het voertuig.

De verzekeraars die in België actief zijn, staan onder toezicht, en de FSMA waakt over de naleving van de wetgeving inzake verzekeringen, met inbegrip van de informatie aan de klant. Bij aanhoudende onenigheid met een verzekeraar probeert de Ombudsman van de Verzekeringen, de bemiddelingsdienst voor verzekeringsgeschillen, de partijen te verzoenen vóór elk proces.

De wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen regelt de precontractuele informatie, de bepalingen van de overeenkomst en de rechten van de verzekerde, en vult de regels aan die eigen zijn aan de verplichte verzekering. De rechten en plichten van de verzekerde verschillen van overeenkomst tot overeenkomst, vandaar het belang de algemene en bijzondere voorwaarden te herlezen, in het bijzonder de vrijstellingen, de uitsluitingen en de termijnen voor aangifte.

Autoverzekering in België: veelgestelde vragen

Is de autoverzekering verplicht in België?

Ja, de burgerlijke aansprakelijkheid is verplicht voor elk motorvoertuig dat op de openbare weg rijdt, aanhangwagen inbegrepen. De eigenaar moet ze afsluiten bij een erkende verzekeraar. Slechts enkele trage toestellen, zoals elektrische fietsen beperkt tot 25 km/u, zijn vrijgesteld.

Wat is het verschil tussen burgerlijke aansprakelijkheid en omnium?

De burgerlijke aansprakelijkheid vergoedt de schade aan anderen, terwijl de omnium de schade aan uw eigen voertuig dekt: aanrijding, diefstal, brand, ruitbreuk of storm. De eerste is wettelijk opgelegd, de tweede is facultatief en meestal onderworpen aan een vrijstelling.

Wat te doen als geen enkele verzekeraar mij wil?

Na de weigering van minstens drie verzekeraars, of bij een te hoog geachte premie, kan de bestuurder zich binnen twee maanden tot het Tariferingsbureau wenden. Het Bureau stelt dan een premie en voorwaarden voor de burgerlijke aansprakelijkheid voor, die een maand geldig zijn.

Wie vergoedt het slachtoffer als de aansprakelijke niet verzekerd is?

Het Belgische Gemeenschappelijk Waarborgfonds komt tussen wanneer de aansprakelijke niet verzekerd is, onbekend blijft of het voertuig heeft gestolen. Het dekt steeds de lichamelijke letsels en in het algemeen de materiële schade. Het kan zich nadien verhalen op de bestuurder in fout.

Verwante pagina’s

Autoverzekering voor jonge bestuurders in België: premie, voorlopig rijbewijs en dekkingenMotorverzekering in België: welke waarborgen voor de motorrijderVolledige omnium in België: schade, waarde en vrijstellingKleine omnium in België: wat gedekt is en wat nietAutoverzekering voor Fransen in België: verzekeren na uw verhuizingAutoverzekering voor een tweedehandswagen in België: stappen en waarborgenVerzekering in België: verplichtingen, dekkingsfamilies en verhaal