Wat is een verzekering bij een handicap in België?
Een verzekering bij een handicap in België omvat de private contracten voor hospitalisatie, ambulante zorgen of vervangingsinkomen waarop een persoon met een handicap of een chronische ziekte kan intekenen, als aanvulling op de tegemoetkomingen en op de terugbetaling van de verplichte ziekteverzekering. Verzekeraars en ziekenfondsen bieden ze aan, waarbij de verzekeraar de kosten die rechtstreeks met de handicap verband houden kan uitsluiten als het contract de exacte lijst ervan opmaakt.
Tegemoetkomingen en erkenning: de publieke basis
Vóór elke private verzekering berust de basisbescherming op de officiële erkenning van de handicap. De DG Personen met een handicap, verbonden aan de FOD Sociale Zekerheid, beoordeelt de aanvragen en betaalt tegemoetkomingen uit. Om een tegemoetkoming of een andere hulp te krijgen, moet men aan bepaalde voorwaarden voldoen en zijn handicap laten erkennen, een stap met verwerkingstermijnen en de mogelijkheid om een herziening aan te vragen bij een meningsverschil.
De twee federale tegemoetkomingen
De inkomensvervangende tegemoetkoming richt zich tot personen van 18 tot 66 jaar van wie het verdienvermogen door de handicap met minstens twee derde is verminderd. De integratietegemoetkoming compenseert de bijkomende kosten die met het sociale leven verbonden zijn. De bijkomende kinderbijslag en de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden worden niet meer door die directie-generaal uitbetaald: ze behoren voortaan tot de bevoegdheid van de gewesten en gemeenschappen.
Andere voordelen
De parkeerkaart is toegankelijk wanneer verplaatsingen moeilijk zijn en aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Er bestaan fiscale voordelen voor het eigen voertuig, onder voorwaarden. Blinde of slechtziende personen kunnen een reductiekaart voor het openbaar vervoer krijgen, en de European Disability Card geeft toegang tot kortingen voor culturele, sportieve en vrijetijdsactiviteiten.
Een hospitalisatieverzekering afsluiten met een handicap of een chronische ziekte
Volgens Assuralia kan elke persoon met een chronische ziekte of een handicap een individuele hospitalisatieverzekering afsluiten. De keerzijde is de mogelijke uitsluiting van de ziekenhuiskosten die rechtstreeks met die aandoening verband houden, op voorwaarde dat het contract die uitsluitingen uitputtend opsomt. Een vage uitsluiting of een uitsluiting zonder nauwkeurige lijst beschermt de verzekeraar dus niet.
De manier van afsluiten verandert de zaak. Bij een collectieve verzekering, bijvoorbeeld die van een werkgever, gebeurt de aansluiting in het algemeen zonder medische vragenlijst. Bij een individuele verzekering vullen de verzekerde en de aan te sluiten gezinsleden een medische vragenlijst in. De premie hangt af van de leeftijd, zodat vroeg afsluiten voordelig blijft, en sommige verzekeraars aanvaarden inschrijvingen tot 65 jaar of ouder, met een hogere premie.
Stabiliteit van het contract en uitstap uit een groepsverzekering
Assuralia geeft aan dat de verzekeraar een individueel hospitalisatiecontract niet kan opzeggen, behalve bij fraude of niet-betaling van de premie, wat de verzekerde een levenslange waarborg biedt. Wanneer de beroepsactiviteit ophoudt, moet de werkgever de hoofdverzekerde, die sinds minstens twee jaar zonder onderbreking is aangesloten, meedelen dat hij zijn verzekering individueel kan voortzetten, zonder medische vragenlijst en zonder wachttijd.
Die regels zijn vooral van belang voor personen die in de loop van hun loopbaan een handicap hebben ontwikkeld: de via de werkgever verkregen hospitalisatieverzekering kan zonder nieuw gezondheidsonderzoek worden verlengd, terwijl een late individuele inschrijving botst op de medische vragenlijst en op een premie die volgens de leeftijd wordt berekend.
Ambulante zorgen, hulpmiddelen en prothesen
De sociale zekerheid komt weinig of niet tussen in bepaalde kosten van het dagelijks leven van een persoon met een handicap, zoals hoorapparaten of sommige prothesen. Assuralia vermeldt een gehoorimplantaat waarvan de kostprijs enkele duizenden euro bedraagt. Een dekking van de ambulante zorgen vult dan de verplichte terugbetaling aan, met jaarlijkse plafonds en een wachttijd die van product tot product verschillen.
Bij Ethias kan de verzekering voor ambulante medische zorgen de hoorapparaten, orthopedische zolen, spalken, krukken, medische prothesen en kunstledematen dekken, voor zover de kosten zijn voorgeschreven, medisch noodzakelijk zijn en door erkende zorgverstrekkers worden verleend. De plafonds en de grenzen van de tussenkomst worden met de verzekeringnemer overeengekomen.
De producten van de ziekenfondsen hebben hun eigen grenzen. Volgens haar fiche van januari 2023 betaalt de Ambumut van Solidaris Brabant 75 % van de resterende kosten terug voor hoorapparaten, binnen de grens van 1 000 euro per verzekeringsjaar, maar sluit ze cochleaire implantaten, beengeleidingstoestellen, batterijen en toebehoren uit. De verzekering Hospitalia Ambulatoire van MLOZ Insurance bepaalt van haar kant dat reeds bestaande ziekten of aandoeningen kunnen worden geweigerd, met een wachttijd van zes maanden vóór de eerste waarborgen.
De wachttijd verdient bijzondere aandacht. Assuralia legt uit dat de verzekeraar vaak voorziet in een wachttijd van enkele maanden, die noch geldt voor kosten door een ongeval, noch voor de overgang van een collectieve naar een individuele verzekering. Tijdens die periode worden de gemaakte kosten niet terugbetaald: de Ambumut legt bijvoorbeeld zes maanden op in het algemeen en twaalf maanden voor de correctie van het zicht, het gehoor en het geboortebedrag.
De klassieke uitsluitingen, die voor alle verzekerden gelden, komen bovenop die welke de aandoening betreffen. Assuralia vermeldt deelname aan oorlog of rellen, zorgen als gevolg van een opzettelijke daad, esthetische chirurgie zonder verband met een ziekte of een ongeval en, vaak, luchtsporten. De niet-medische kosten, zoals wifi, en de eventuele vrijstelling blijven ten laste van de verzekerde.
Verzekering bij een handicap in België en discriminatie
De antidiscriminatiewetgeving verbiedt discriminatie op grond van een handicap, met name bij de toegang tot goederen en diensten. Het weigeren van een redelijke aanpassing vormt discriminatie, tenzij de aanpassing een onevenredige belasting oplegt. Een onderscheid kan nochtans gerechtvaardigd blijven: Unia geeft het voorbeeld van een piloot, waarvoor de weigering van een slechtziende persoon kan worden verantwoord.
Wanneer iemand meent een onterechte weigering te hebben ondergaan, kan hij dat online of telefonisch melden aan Unia op het nummer 0800 12 800, op werkdagen van 9u30 tot 13u, de rechtbank adiëren om de discriminatie te doen ophouden en een forfaitaire schadevergoeding vragen. Voor een louter contractueel geschil met een verzekeraar blijft de Ombudsman van de Verzekeringen de bemiddelaar die men aanspreekt na de klacht bij het bedrijf.
Redelijke aanpassingen en stappen
Een redelijke aanpassing wijzigt een omgeving om ze toegankelijk te maken voor een persoon met een handicap. Unia noemt bijvoorbeeld een toegangshelling voor een rolstoel, aangepast computermateriaal voor een blinde werknemer of aangepaste uurroosters voor een ouder van een kind met een handicap. Het recht op dergelijke aanpassingen steunt met name op de Belgische Grondwet en op de antidiscriminatiewetgeving.
Voor de administratieve stappen worden toegankelijke versies, in braille of in gebarentaal, als voorbeeld aangehaald, ook al blijven er leemten bestaan op het vlak van toegankelijkheid en digitale kloof. Een verzekerde die moeilijkheden ondervindt bij het invullen van een medische vragenlijst of bij het aangeven van een schadegeval, kan zijn verzekeraar of zijn tussenpersoon om een aangepaste communicatiewijze vragen.
Het inkomensverlies compenseren
Een tegemoetkoming volstaat niet altijd om de levensstandaard van een gezin op peil te houden. Volgens Assuralia wil de verzekering gewaarborgd inkomen een vervangingsinkomen waarborgen bij arbeidsongeschiktheid. DKV biedt van haar kant een verzekering voor inkomensverlies voor particulieren aan, evenals een formule voor zelfstandigen. De verzekering tegen inkomensverlies wordt dus met de verzekeraar besproken voordat de arbeidsongeschiktheid zich voordoet.
De verplichte ziekteverzekering blijft het uitgangspunt van elke overweging, aangezien de aansluiting bij een ziekenfonds recht geeft op terugbetalingen en op arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. De private contracten dienen daarna om de kosten te dekken die de wettelijke dekking ten laste van de verzekerde laat, met name voor eenpersoonskamers, prothesen of dure hulpmiddelen.
Verzekering bij een handicap in België: veelgestelde vragen
Kan een persoon met een handicap een hospitalisatieverzekering afsluiten in België?
Ja. Volgens Assuralia kan elke persoon met een chronische ziekte of een handicap een individuele hospitalisatieverzekering afsluiten. De verzekeraar kan wel de kosten uitsluiten die rechtstreeks met de aandoening verband houden, op voorwaarde dat de lijst van uitsluitingen uitputtend in het contract staat.
Welke tegemoetkomingen bestaan er voor personen met een handicap?
De DG Personen met een handicap betaalt de inkomensvervangende tegemoetkoming uit, voor 18- tot 66-jarigen van wie het verdienvermogen met minstens twee derde is gedaald, en de integratietegemoetkoming, die de bijkomende kosten van het sociale leven compenseert. Een officiële erkenning van de handicap is nodig.
Kan een verzekeraar iemand weigeren wegens een handicap?
De antidiscriminatiewet verbiedt discriminatie op grond van een handicap bij de toegang tot goederen en diensten, maar sommige onderscheiden blijven gerechtvaardigd. Bij twijfel kan de persoon Unia contacteren op 0800 12 800 of voor het contractuele geschil de Ombudsman van de Verzekeringen aanspreken.
Kan de hospitalisatieverzekering worden opgezegd bij ziekte?
Volgens Assuralia kan de verzekeraar een individueel hospitalisatiecontract niet opzeggen, behalve bij fraude of niet-betaling van de premie. De verzekerde geniet dus een levenslange dekking, zolang hij zijn premies betaalt en de voorwaarden van het contract naleeft.
