Wat is de aansprakelijkheidsverzekering in België?
De aansprakelijkheidsverzekering in België dekt de lichamelijke of materiële schade die een persoon buiten elk contract onopzettelijk aan een derde toebrengt. De Belgische verzekeraars bieden ze aan particulieren aan onder de naam familiale verzekering, of BA privéleven, en aan bedrijven in de vorm van beroepscontracten. Ze beschermt het vermogen van de aansprakelijke, die de aan het slachtoffer verschuldigde vergoeding niet zelf hoeft te betalen.
De wettelijke grondslag van de burgerlijke aansprakelijkheid
De fout, de schade en het oorzakelijk verband
In het Belgische recht moet wie door zijn fout schade aan een ander toebrengt, die herstellen. Volgens Assuralia moet het slachtoffer drie elementen aantonen: een schade, een fout, soms slechts vermoed, en een oorzakelijk verband tussen beide. De lichtste fout volstaat om de aansprakelijkheid in het geding te brengen, want de ernst van de tekortkoming speelt geen rol bij de beslissing of er moet worden hersteld. De basisregels staan in het Burgerlijk Wetboek; P&V vermeldt in haar voorwaarden de artikelen 1382 tot 1386bis.
De aansprakelijkheid van ouders en bewaarders
Ouders worden vermoed aansprakelijk te zijn voor de fouten van hun minderjarige kinderen, hetzij wegens gebrekkig toezicht, hetzij wegens gebrekkige opvoeding. Het tegenbewijs, namelijk dat ze geen enkele fout hebben begaan, is moeilijk te leveren. Na een scheiding blijft elke ouder aan zijn kant aansprakelijk en moet hij in principe over een eigen contract beschikken. Volgens Assuralia neigen de rechtbanken ertoe het onderscheidingsvermogen van een kind niet te erkennen vóór zes jaar en het te erkennen vanaf tien jaar, waarbij de rechter tussen beide leeftijden geval per geval oordeelt. Volgens Assuralia dekt de familiale verzekering de huisdieren, maar niet het vee en de paarden, behalve bij uitbreiding van de waarborg.
Wie is verzekerd en welke schade is gedekt
De personen die door het contract worden beschermd
Het contract beschermt de verzekeringnemer, zijn echtgenoot of samenwonende partner en de personen die onder hetzelfde dak wonen. Studerende kinderen die elders verblijven blijven doorgaans gedekt, net als zij die fiscaal ten laste blijven. Het huispersoneel is verzekerd voor zijn activiteiten ten dienste van het gezin, en de babysitters of de personen die een dier bewaren zijn het wanneer hun aansprakelijkheid wordt ingeroepen. Naargelang de contracten bestaan er uitbreidingen voor de kinderen van de partner, de personen ten laste of tijdelijke gasten.
De situaties uit het dagelijks leven
De basiswaarborg dekt de schade tijdens de vrije tijd: sport, een fietstocht, doe-het-zelf, tuinieren, vrijwilligerswerk of een verblijf in een hotel. Ze strekt zich doorgaans uit tot huisdieren, beplantingen in de tuin en het instorten van het gebouw waarvan de verzekerde eigenaar is. Ethias omvat ook het recreatieve gebruik van een drone tot een kilogram, van een elektrische fiets met ondersteuning, van een monowiel of van een elektrische step. P&V vermeldt de abnormale burenhinder als gevolg van een ongeval. De kosten van deskundigen en advocaten voor het betwisten van een aansprakelijkheid kunnen eveneens ten laste worden genomen.
Een bijzonderheid betreft de jongeren: in sommige contracten blijft de opzettelijke of zware fout van een kind onder zestien jaar gedekt. Bij Ethias zijn verzekerden onder achttien jaar gedekt voor hun opzettelijke daden. Indien de verzekeraar het slachtoffer toch moet vergoeden en zich daarna tot een minderjarige moet keren, geeft Assuralia aan dat zijn verhaal beperkt is tot 31 000 euro.
Wat de aansprakelijkheidsverzekering in België niet dekt
De gebruikelijke uitsluitingen
De schade aan de eigen goederen van de verzekerde en die welke de leden van het gezin elkaar berokkenen, worden niet vergoed, want de verzekerden zijn voor elkaar geen derden. De aansprakelijkheid die uit een contract voortvloeit, zoals het huren of lenen van een voorwerp, is uitgesloten, behoudens uitdrukkelijke vermelding. Beroepsactiviteiten vallen onder een andere polis. Uitgesloten zijn ook de opzettelijke fout van een meerderjarige, de jacht, niet-gedomesticeerde dieren en motorboten.
De risico's die onder een andere verzekering vallen
Motorvoertuigen, luchtvaartuigen en andere risico's die aan een wettelijk verplichte verzekering zijn onderworpen, vallen buiten de familiale waarborg. De schade veroorzaakt achter het stuur van een wagen hangt af van de autoverzekering, die in België verplicht is voor motorvoertuigen. Het schadegeval dat de eigenaar zelf in zijn woning lijdt, wordt geregeld via een woningverzekering en niet via de burgerlijke aansprakelijkheid. Het verhaal op een aansprakelijke derde valt op zijn beurt onder de rechtsbijstand, die soms als optie aan het familiale contract wordt toegevoegd.
Plafonds, vrijstelling en grondgebied van de dekking
Minimumbedragen vastgelegd door de regelgeving
De regelgeving legt minimale dekkingsbedragen op, die Assuralia, met indexering, op ongeveer 24 miljoen euro voor lichamelijke schade en ongeveer 1,2 miljoen euro voor materiële schade becijfert. De meeste contracten bieden meer. P&V vermeldt bijvoorbeeld 19 000 000 euro voor lichamelijke schade en 2 850 000 euro voor materiële schade per schadegeval, terwijl Ethias 30 952 562,01 euro en 8 946 102,41 euro hanteert. Die bedragen worden geïndexeerd en alleen het contract bepaalt het toepasselijke bedrag.
De vrijstelling en de geografische reikwijdte
De vrijstelling geldt meestal alleen voor materiële schade. Assuralia noemt een vrijstelling van ongeveer 240 euro, geïndexeerd, P&V past 189,50 euro per schadegeval toe en Ethias 309,53 euro, zonder vrijstelling voor lichamelijke schade. Wat het grondgebied betreft, dekt het wettelijke minimum Europa en het Middellandse Zeegebied, maar tal van contracten, zoals dat van P&V, gelden wereldwijd wanneer de hoofdverblijfplaats in België ligt.
Afsluiten, een schadegeval aangeven en het contract opzeggen
De verplichtingen van de verzekerde
Bij het afsluiten beschrijft de verzekerde het risico nauwkeurig en meldt hij tijdens het contract elke omstandigheid die het blijvend wijzigt, zoals de komst van een dier of een kind. Een opzettelijk valse verklaring kan leiden tot de nietigheid van het contract. Bij schade moeten de gevolgen indien mogelijk worden beperkt, moet het schadegeval zo snel mogelijk worden aangegeven, met een nauwkeurige beschrijving en de naam van de getuigen, en mag geen enkele aansprakelijkheid worden erkend. Bij Ethias bedraagt de aangiftetermijn tien dagen.
De duur en het einde van het contract
Het contract, afgesloten voor twaalf maanden, wordt elk jaar zonder formaliteit hernieuwd. Bij P&V moet de opzegging uiterlijk drie maanden vóór de vervaldag toekomen, per aangetekende brief, bij deurwaardersexploot of per brief met ontvangstbewijs. Bij Ethias bedraagt de opzegtermijn twee maanden en is de opzegging na twaalf maanden dekking op elk ogenblik mogelijk, met uitwerking twee maanden na de kennisgeving. Die termijnen verschillen van verzekeraar tot verzekeraar en moeten worden nagekeken in de algemene voorwaarden van het gekozen contract.
Bij onenigheid met de verzekeraar
Een geschil over de vergoeding begint met een klacht bij de klachtendienst van de onderneming of van de tussenpersoon. De Ombudsman van de Verzekeringen, een bemiddelingsdienst, kan vervolgens proberen de partijen te verzoenen. De FSMA, de toezichthouder, onderzoekt eveneens klachten maar is niet bevoegd om tussen de verzekerde en zijn verzekeraar op te treden. De aansprakelijkheid kan ten slotte worden gedeeld wanneer het slachtoffer zelf tot de schade heeft bijgedragen, wat de verschuldigde vergoeding vermindert.
De bijzondere risico's die aan de verzekeraar moeten worden gemeld
Sommige risico's vallen niet onder de basiswaarborg en verdienen bijzondere aandacht bij het afsluiten. Rijpaarden waarvan de verzekerde eigenaar is, motorboten, een groot terrein of bouwwerken worden naargelang de maatschappij verschillend behandeld. P&V dekt bijvoorbeeld de hoofdverblijfplaats en de aangrenzende terreinen, evenals andere terreinen tot twee hectare, terwijl andere verzekeraars een uitdrukkelijke aangifte eisen. Voor een huisdier richt de waarborg zich op de schade aan derden, niet op de dierenartskosten.
De samenstelling van het gezin verandert: een geboorte, een scheiding, een kind dat gaat studeren, de komst van een gezinshulp. Elke wijziging kan de lijst van verzekerden of het bedrag van de premie veranderen en moet dus worden meegedeeld. Bij het vergelijken van contracten kijkt men naar de werkelijk gedekte verzekerden, de vrijstelling, de plafonds, de uitbreidingen voor elektrische fietsen of drones en het niveau van de rechtsbijstand, eerder dan naar de jaarprijs alleen. Een goedkoop contract dat zwijgt over een werkelijk risico van het gezin, stelt de familie bloot aan een aanzienlijke persoonlijke schuld.
Aansprakelijkheidsverzekering in België: veelgestelde vragen
Is de aansprakelijkheidsverzekering verplicht in België voor particulieren?
De verzekering BA privéleven, familiale verzekering genoemd, is in België facultatief, volgens Assuralia. Ze beschermt nochtans het vermogen van het gezin, want een lichte fout volstaat om de aansprakelijkheid in het geding te brengen. Alleen sommige risico's, zoals het besturen van een voertuig, leggen een wettelijk verplichte verzekering op.
Wie is gedekt door een familiale verzekering?
De verzekeringnemer, zijn echtgenoot of samenwonende partner en de personen die onder hetzelfde dak wonen zijn gedekt, ook de studerende kinderen die elders verblijven. Het huispersoneel en de babysitters zijn het eveneens wanneer hun aansprakelijkheid wordt ingeroepen, volgens de voorwaarden van het contract.
Wat is de gebruikelijke vrijstelling bij burgerlijke aansprakelijkheid?
Ze geldt meestal enkel voor materiële schade. De vastgestelde bedragen verschillen per verzekeraar: ongeveer 240 euro, geïndexeerd, volgens Assuralia, 189,50 euro bij P&V en 309,53 euro bij Ethias. Voor lichamelijke schade geldt doorgaans geen vrijstelling.
Hoe zegt men een familiale verzekering op?
Om het contract te beëindigen stuurt de verzekerde een aangetekende brief, een deurwaardersexploot of een brief met ontvangstbewijs. De opzegtermijn hangt af van de verzekeraar: drie maanden vóór de jaarlijkse vervaldag bij P&V, twee maanden bij Ethias, waar opzegging op elk ogenblik kan na twaalf maanden dekking.
