BelgiqueAssurance.com
Ziekteverzekering in België: aansluiting, terugbetalingen, aanvullingen
Gezondheid en bescherming

Ziekteverzekering in België: aansluiting, terugbetalingen, aanvullingen

Wat is de ziekteverzekering in België?

De ziekteverzekering in België berust op een verplichte aansluiting bij een ziekenfonds of de HZIV, die een deel van de gezondheidskosten terugbetaalt volgens de officiële tarieven die door het RIZIV worden beheerd. Ze geldt voor iedereen die van de ziekte- en invaliditeitsverzekering wil genieten: raadplegingen, geneesmiddelen, hospitalisatie, maar ook uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid. Ziekenfondsen en private verzekeraars voegen daar facultatieve aanvullende dekkingen aan toe.

De aansluiting: ziekenfonds of HZIV

In België is het verplicht zich te verzekeren tegen ziekte en invaliditeit, en dat verloopt via een aansluiting. De aansluiting is de enige manier om de voordelen van de verplichte ziekteverzekering te genieten. De gedekte gebeurtenissen lopen van zwangerschap tot ziekte, van hospitalisatie tot arbeidsongeschiktheid, tot en met overlijden. De gekozen instelling betaalt de gezondheidsprestaties en, in voorkomend geval, de uitkeringen uit.

De keuze tussen vijf families van ziekenfondsen

Elke verzekerde kan kiezen voor een christelijk, liberaal, onafhankelijk, neutraal of socialistisch ziekenfonds. De bekendste namen bij het grote publiek zijn de Christelijke Mutualiteit, Solidaris, Partenamut of nog de Onafhankelijke Ziekenfondsen. Aan het ziekenfonds is een bijdrage verschuldigd, en die geeft toegang tot de aanvullende verzekering, dat wil zeggen tot de diensten en voordelen die verder gaan dan de verplichte verzekering.

De HZIV en de kas van de NMBS

De Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering is een openbare instelling van sociale zekerheid. Ze vervult, in het kader van de verplichte verzekering, dezelfde functie als de ziekenfondsen. Ze vraagt geen bijdrage, maar biedt ook geen aanvullende verzekering aan. Tot slot bestaat er een bijzondere kas voor de statutaire personeelsleden van de NMBS, die onder een apart stelsel vallen.

Hoe werkt de ziekteverzekering in België in het dagelijkse leven?

Om zijn recht op zorg te bewijzen, legt de verzekerde zijn elektronische identiteitskaart voor. Personen zonder Belgische identiteitskaart gebruiken de isi+-kaart. De zorgverlener bezorgt vervolgens het getuigschrift langs elektronische weg aan het ziekenfonds, dankzij eAttest, en het ziekenfonds stort de terugbetaling op de rekening van de verzekerde wanneer alles in orde is. De honoraria worden dus voorgeschoten door de patiënt, behalve wanneer de derdebetalersregeling van toepassing is.

De terugbetaling wordt berekend op basis van een officieel tarief en niet op de werkelijk aangerekende prijs. In sommige gevallen neemt de verplichte verzekering het volledige officiële tarief ten laste. In andere gevallen betaalt het ziekenfonds er slechts een deel van terug, en blijft het saldo ten laste van de patiënt. Dat persoonlijk aandeel heet het remgeld, en het komt overeen met het verschil tussen het officiële tarief van het ereloon en het terugbetaalde bedrag.

Wat de verplichte verzekering terugbetaalt

De verplichte verzekering, beheerd door het RIZIV, neemt tal van prestaties ten laste: raadplegingen bij de huisarts en de specialist, terugbetaalbare geneesmiddelen, ziekenhuiskosten, verpleegkundige zorg of kinesitherapie onder de voorwaarden van de nomenclatuur. De bedragen en de percentages verschillen van prestatie tot prestatie, en de officiële tarieven van de honoraria kunnen worden geraadpleegd in de instrumenten die het RIZIV publiceert.

Het principe is voor alle verzekerden gelijk: het terugbetalingsniveau van de verplichte verzekering hangt niet af van het gekozen ziekenfonds. Het verschil tussen de instellingen zit elders, in de aanvullende verzekering en in het aanbod van hospitalisatieverzekeringen, die geen deel uitmaken van de wettelijke basisdekking.

De kosten van zorg verlagen: verhoogde tegemoetkoming, maximumfactuur en derdebetalersregeling

Verschillende mechanismen verlichten de factuur. De verhoogde tegemoetkoming geeft bepaalde categorieën van personen een lager persoonlijk aandeel voor sommige prestaties. De maximumfactuur en de derdebetalersregeling behoren tot de financiële faciliteiten die het RIZIV beschrijft, en elk daarvan beantwoordt aan eigen voorwaarden. Met de derdebetalersregeling neemt de tegemoetkoming van de verzekering niet de vorm aan van een terugbetaling na betaling.

Deze regelingen zijn niet automatisch van toepassing op iedereen, en hun voorwaarden hangen af van het statuut van de verzekerde. Een verzekerde die denkt er recht op te hebben, kan zich richten tot zijn ziekenfonds of de HZIV, die zijn situatie kennen en zijn dossier beheren.

Een persoonlijk aandeel dat verre van te verwaarlozen is

Volgens Assuralia betaalt de patiënt ongeveer 20 % uit eigen zak, wat in 2020 voor alle Belgen samen meer dan 8 miljard euro per jaar vertegenwoordigde. Voor een blindedarmontsteking, die de sociale zekerheid bijna 2 000 euro kost, lag de persoonlijke factuur in 2019 tussen 270 en 1 200 euro naargelang het type kamer. Deze grootteordes tonen aan waarom veel verzekerden een aanvullende dekking overwegen.

De ziekteverzekering in België aanvullen met een private dekking

De hospitalisatieverzekering is niet automatisch inbegrepen in de aansluiting. Wanneer de werkgever er geen aanbiedt, kan men ze afsluiten bij zijn ziekenfonds of bij een private verzekeraar. De prijs hangt onder meer af van de leeftijd, het type kamer, de vrijstelling en de woonplaats. Volgens Assuralia beschikken meer dan 9 miljoen Belgen over een hospitalisatieverzekering.

Zorg die niet via het ziekenhuis verloopt, kan ook het voorwerp uitmaken van een afzonderlijke dekking, bijvoorbeeld voor brillen, lenzen, hoorapparaten of bepaalde therapieën. Verzekeraars zoals DKV of Ethias verkopen zo formules voor ambulante zorg, terwijl de kosten voor de mond onder een specifieke tandheelkundige dekking vallen.

Ziekenhuisverblijven op hun beurt horen bij de hospitalisatieverzekering, waarvan het contract een tweepersoons- of eenpersoonskamer, een vrijstelling en een plafond voor de terugbetaling van ereloonsupplementen kan voorzien. Sommige ziekenfondsen bieden ook hun eigen hospitalisatieverzekering aan, los van hun aanvullende verzekering.

Arbeidsongeschiktheid, klachten en geschillen

Het ziekenfonds beperkt zich niet tot zorg: het betaalt arbeidsongeschiktheidsuitkeringen aan werknemers en zelfstandigen. Om een langdurig inkomensverlies te compenseren, bieden private verzekeraars zoals DKV als aanvulling een verzekering tegen inkomensverlies aan, voor particulieren zowel als voor zelfstandigen.

Bij een meningsverschil met een private verzekeraar moet men zich eerst richten tot de klachtendienst van de betrokken onderneming of tussenpersoon. De Ombudsman van de Verzekeringen speelt vervolgens een rol als onpartijdige bemiddelaar tussen de verzekerde en de verzekeraar. De FSMA onderzoekt klachten in haar hoedanigheid van toezichthouder en kan indien nodig optreden, maar ze bemiddelt niet in het individuele geschil en deelt de uitkomst van haar onderzoek niet mee aan de klager.

Private verzekeraars hebben diensten ontwikkeld die de stappen rond de ziekteverzekering vereenvoudigen. DKV biedt bijvoorbeeld een derdebetalerskaart, een digitale doorsturing van apotheeknota's onder de naam AssurPharma en een versnelde terugbetaling van raadplegingen bij de huisarts of de tandarts. Bij Ethias beschikt de verzekerde over een online klantenruimte en een toepassing om zijn verzekeringen te beheren.

Deze instrumenten illustreren een eenvoudige regel: de private verzekering komt tussen na het ziekenfonds. Om een aanvullende terugbetaling te verkrijgen, bezorgt de verzekerde doorgaans het afrekeningsdocument van zijn ziekenfonds, samen met de gedetailleerde factuur. Die documenten moeten dus worden bewaard en de facturen moeten worden betaald voordat ze aan de verzekeraar worden bezorgd, aangezien de tegemoetkoming afhangt van de aanvaarding van het dossier en van de gekozen waarborgen.

Het buitenland en bijzondere situaties voorzien

De HZIV vermeldt een dekking voor verblijven in het buitenland onder haar diensten, en elk ziekenfonds bepaalt hierover zijn eigen regels, bijvoorbeeld voor een student of een gepensioneerde die tijdelijk buiten België verblijft. Vóór een langdurig vertrek is het dus beter aan het ziekenfonds te vragen wat gedekt zal blijven.

Wie zich in de praktijk moet aansluiten

Iedereen die van de Belgische verplichte ziekteverzekering wil genieten, moet zich aansluiten, of hij nu werkt, student, gepensioneerd of zonder werk is. De stappen worden gezet bij de gekozen instelling, die uitlegt welke stukken moeten worden bezorgd. Nieuwkomers doen er dus goed aan de aansluiting te regelen zodra ze zich vestigen, vóór hun eerste medische afspraak.

Ziekteverzekering in België: veelgestelde vragen

Is de ziekteverzekering verplicht in België?

Ja. Iedereen die van de ziekte- en invaliditeitsverzekering wil genieten, moet zich aansluiten bij een ziekenfonds of de HZIV. Zonder aansluiting is er geen terugbetaling door de verplichte verzekering. De gekozen instelling betaalt vervolgens de gezondheidsprestaties en de uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid uit.

Wat is het verschil tussen een ziekenfonds en de HZIV?

Beide zorgen voor dezelfde verplichte terugbetaling. Het ziekenfonds vraagt een bijdrage en biedt een aanvullende verzekering met extra diensten. De HZIV, een openbare instelling, vraagt geen bijdrage maar biedt geen aanvullende verzekering aan. De keuze hangt dus af van de gewenste diensten.

Wat is het remgeld?

Het is het deel van de kosten dat ten laste van de patiënt blijft na de tussenkomst van de verplichte verzekering, namelijk het verschil tussen het officiële tarief en het terugbetaalde bedrag. De verhoogde tegemoetkoming kan dit aandeel verlagen voor bepaalde categorieën van personen, volgens hun situatie.

Is de hospitalisatieverzekering inbegrepen in de aansluiting?

Nee. De hospitalisatieverzekering is een facultatieve dekking. Ze kan afkomstig zijn van de werkgever, het ziekenfonds of een private verzekeraar. De prijs hangt onder meer af van de leeftijd, het type kamer, de vrijstelling en de woonplaats van de verzekerde.

Verwante pagina’s

Hospitalisatieverzekering in België: kamer, vrijstelling, wachttijdZiekenfonds in België: rol, aansluiting en dienstenVerzekering zonder wachttijd in België: onmiddellijke dekkingLevensverzekering in België: werking, takken en fiscale voordelenSchuldsaldoverzekering in België: werking en beperkingenAmbulante zorgverzekering in België: terugbetalingen en plafondsVerzekering in België: verplichtingen, dekkingsfamilies en verhaal