BelgiqueAssurance.com
Verzekering voor zelfstandigen in België: sociaal statuut en privécontracten
Professionelen en zelfstandigen

Verzekering voor zelfstandigen in België: sociaal statuut en privécontracten

Wat is een verzekering voor zelfstandigen in België?

De verzekering voor zelfstandigen in België omvat twee beschermingsniveaus: het sociaal statuut van de zelfstandige werkers, beheerd door het RSVZ en de ziekenfondsen, en de privécontracten die de ondernemer bij verzekeraars afsluit om zijn aansprakelijkheid, zijn inkomen, zijn gezondheid en zijn pensioen te dekken. Ze richt zich tot zelfstandige ondernemers, van de start van hun activiteit tot aan hun pensioen.

Het sociaal statuut: de basis van de bescherming

Elke zelfstandige valt onder een sociaal statuut dat verschilt van dat van de werknemers. Het RSVZ, het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen, geeft aan het sociaal statuut van ondernemers te beschermen, van de start van de activiteit tot het pensioen. De zelfstandige sluit zich aan bij een sociaal verzekeringsfonds, zoals de Nationale Hulpkas, het sociaal verzekeringsfonds van het RSVZ, of bij een ander fonds, en betaalt sociale bijdragen. Die bijdragen openen rechten inzake pensioen, gezin en kinderen, ziekte en invaliditeit, en bij stopzetting van de activiteit.

Het ontbreken van een gewaarborgd loon tijdens ziekte verklaart waarom privécontracten een belangrijke plaats innemen in het risicobeheer van een zelfstandige. De exacte bedragen van de bijdragen en de uitkeringen evolueren elk jaar, en het sociaal verzekeringsfonds levert de actuele cijfers voor ieders situatie.

Het overbruggingsrecht

Bij een gedwongen stopzetting van de activiteit kan de zelfstandige een beroep doen op het overbruggingsrecht, een regeling voor stopzetting van de activiteit die gebaseerd is op de artikelen 188 tot 211 van de programmawet van 26 december 2022 en op het koninklijk besluit van 6 februari 2023. De wet van 31 mei 2023 heeft een tijdelijk crisiskader voor noodsituaties toegevoegd. De toegangsvoorwaarden en de bedragen worden nagegaan bij het sociaal verzekeringsfonds, want ze hangen af van de situatie van elk dossier.

Ziekte en arbeidsongeschiktheid: de rol van het ziekenfonds

In tegenstelling tot een werknemer geniet een zelfstandige geen gewaarborgd loon tijdens zijn ziekte. Hij bezorgt zijn ziekenfonds een getuigschrift van arbeidsongeschiktheid dat door zijn behandelende arts is ingevuld, en de uitkeringen worden pas toegekend als de adviserend arts de ongeschiktheid erkent. De uitkering veronderstelt dat de zelfstandige om gezondheidsredenen elke activiteit heeft stopgezet. De adviserend arts kan de data van arbeidsongeschiktheid aanvaarden, de periode inkorten of er een einde aan maken, via een beslissing die schriftelijk wordt meegedeeld.

Aangiftetermijn en carenzperiode

Het RIZIV legt de aangiftetermijn vast op zeven kalenderdagen, waarbij de eerste dag van arbeidsongeschiktheid niet wordt meegeteld. Bij vertraging daalt de uitkering met 10 % per dag. Als de erkende arbeidsongeschiktheid meer dan zeven dagen duurt, loopt de uitkering vanaf de eerste dag. Duurt ze minder dan acht dagen, dan geldt een carenzperiode van zeven dagen en is geen uitkering verschuldigd. Sinds 1 januari 2026 is het getuigschrift beperkt tot drie maanden, verlengbaar met telkens maximaal drie maanden, en moet de huisarts het elektronisch doorsturen voor arbeidsongeschiktheden van meer dan veertien dagen en voor verlengingen.

Wachttijd en medische opvolging

Aangeven volstaat niet om een uitkering te krijgen. De zelfstandige moet voldoen aan een stagevoorwaarde, namelijk zes maanden wachttijd en de betaling van de sociale bijdragen voor twee kwartalen, zonder arbeidsongeschiktheid tijdens die periode. Tijdens het eerste jaar volgt de adviserend arts of een lid van het multidisciplinair team van het ziekenfonds het dossier op, en vanaf de zevende maand kan ook de Geneeskundige Raad voor Invaliditeit een einde maken aan de arbeidsongeschiktheid. Na een jaar valt de uitkering onder het invaliditeitsstelsel.

De private verzekeringen die nuttig zijn voor een zelfstandige

De privécontracten dichten wat het sociaal statuut niet dekt. KBC groepeert ze voor ondernemers per domein: de beroepsaansprakelijkheid en de burgerlijke aansprakelijkheid, de rechtsbijstand, de arbeidsongevallenverzekering voor het personeel, de inkomensverzekering, de hospitalisatie voor de ondernemer en zijn medewerkers, de brandverzekering multirisico, de verzekering van bedrijfsvoertuigen en de cyberverzekering. Niet elke activiteit heeft al die contracten nodig, en de keuze hangt af van het uitgeoefende beroep, de lokalen, de klanten en het gebruikte materiaal.

Aansprakelijkheid en geschillen

De beroepsaansprakelijkheid dekt de claims die verband houden met de geleverde prestaties, terwijl de burgerlijke aansprakelijkheid de schade aan derden dekt. Een consultant, een ambachtsman en een handelaar lopen niet dezelfde risico's, en de beroepsverzekering wordt op de activiteit afgestemd. De rechtsbijstand neemt de verdedigingskosten ten laste bij een conflict met een klant, een leverancier of een verhuurder, en een rechtsbijstandsverzekering voorkomt dat men de kosten van een procedure alleen moet dragen.

Inkomen en gezondheid

Een inkomensverzekering keert een maandelijkse rente uit bij arbeidsongeschiktheid door ziekte of ongeval. In het product dat Securex aanbiedt, is de rente verschuldigd bij een invaliditeit van minstens 25 % en kan ze nooit hoger zijn dan 80 % van het bruto jaarlijkse beroepsinkomen. Het contract kan in een carenzperiode voorzien, waarin geen vergoeding wordt betaald, en sluit onder meer letsels of ziekten uit die vóór het afsluiten bestonden, bepaalde sporten en bepaalde risicovolle activiteiten. Facultatieve waarborgen dekken overlijden ten gevolge van een ongeval en de medische kosten na tussenkomst van het ziekenfonds. In principe vult een inkomensverzekering de uitkering van het ziekenfonds aan, zonder ze te vervangen.

Hospitalisatie vormt een andere belangrijke post, want het ziekenfonds komt tussen in de zorgkosten en een private dekking kan een deel van de kosten overnemen die ten laste van de patiënt blijven. De ondernemer vergelijkt dan de formules van hospitalisatieverzekering, individueel of gekoppeld aan het bedrijf.

Aanvullend pensioen en bedrijfsvermogen

Boven op het wettelijk pensioen bieden de verzekeraars formules voor aanvullend pensioen aan die eigen zijn aan zelfstandigen, waarvan KBC meerdere benamingen vermeldt: het vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen, de sociale versie ervan, de pensioenovereenkomst voor zelfstandige werkers en de individuele pensioentoezegging. Die formules verschillen door hun voorwaarden en hun fiscaal stelsel, die de ondernemer met een adviseur onderzoekt vóór hij kiest.

Ook het vermogen van het bedrijf vraagt bescherming: lokalen, voorraad, gereedschap en informaticamateriaal worden gedekt door een brandverzekering multirisico, terwijl de voertuigen die voor de activiteit worden gebruikt onder een specifiek contract vallen. Een cyberverzekering beantwoordt aan de toenemende afhankelijkheid van digitale hulpmiddelen en aan het risico van gegevensverlies of blokkering van de systemen.

Zijn contracten en zijn tussenpersoon kiezen

Een zelfstandige sluit rechtstreeks bij een maatschappij af of gaat via een tussenpersoon. Volgens Wikifin is de makelaar wettelijk verplicht volledig onafhankelijk van de verzekeringsondernemingen te werken en legt hij de aanbiedingen van meerdere maatschappijen voor, terwijl de agent voor een of meer maatschappijen werkt waarvan hij alleen de producten aanbiedt. De maatschappijen moeten door de Nationale Bank van België zijn erkend en de tussenpersonen ingeschreven in het register van de FSMA.

De aanpak is gebaat bij een vaste volgorde: de lijst opstellen van de werkelijke risico's van de activiteit, de te beschermen bedragen bepalen, de uitsluitingen even goed vergelijken als de premies, en de voorwaarden herlezen vóór de ondertekening. Een zelfstandige die met een krap budget start, begint vaak met de aansprakelijkheid en de bescherming van het inkomen, en vult aan naarmate de activiteit groeit. Elke belangrijke verandering, zoals de aanwerving van een werknemer, de opening van een lokaal of de aankoop van een voertuig, rechtvaardigt een herziening van de bestaande contracten met de verzekeraar of de makelaar. Het is ook raadzaam de verzekeringsattesten te bewaren, die sommige klanten, verhuurders of opdrachtgevers vragen voor ze een contract met een zelfstandige ondertekenen, en elke wijziging van de activiteit aan de verzekeraar te melden, op straffe van een betwist schadegeval. Een jaarlijkse herlezing van de kapitalen en de waarborgen voorkomt dat men een gebrek aan bescherming ontdekt op het ogenblik van een schadegeval. Bij een geschil met een verzekeraar kan de Ombudsman van de Verzekeringen als bemiddelaar optreden.

Verzekering voor zelfstandigen in België: veelgestelde vragen

Heeft een zelfstandige een loon bij ziekte?

Nee, zelfstandigen hebben geen gewaarborgd loon. Voor een uitkering moet het getuigschrift van arbeidsongeschiktheid aan het ziekenfonds worden bezorgd, en de adviserend arts moet de ongeschiktheid erkennen. Een private inkomensverzekering kan die uitkering aanvullen.

Binnen welke termijn moet een arbeidsongeschiktheid worden aangegeven?

De termijn bedraagt zeven kalenderdagen, waarbij de eerste dag van arbeidsongeschiktheid niet wordt meegeteld. Bij vertraging daalt de uitkering met 10 % per dag. Een arbeidsongeschiktheid van minder dan acht dagen geeft geen recht, door de carenzperiode van zeven dagen.

Welke private verzekeringen sluit een zelfstandige af?

Naargelang de activiteit kiest hij een beroepsaansprakelijkheid, een burgerlijke aansprakelijkheid, een rechtsbijstand, een inkomensverzekering, een hospitalisatieverzekering, een brandverzekering multirisico, een cyberdekking en een aanvullende pensioentoezegging.

Wie kan mij helpen mijn contracten te kiezen?

Een onafhankelijke makelaar, die verplicht volledig onafhankelijk van de maatschappijen moet werken, vergelijkt meerdere aanbiedingen. De tussenpersonen moeten in het register van de FSMA zijn ingeschreven, waarvan de lijst openbaar is, en de maatschappijen door de Nationale Bank van België zijn erkend.

Verwante pagina’s

Verzekering gewaarborgd inkomen in België: inkomen beschermen bij ongeschiktheidArbeidsongevallenverzekering in België: aangifte, vergoedingen en rol van FedrisCyberverzekering voor bedrijven in België: dekking en beperkingenVerzekering bestuurdersaansprakelijkheid in België: risico's en waarborgenBedrijfsschadeverzekering in België: dekking, wachttijd en vrijstellingWagenparkverzekering in België: meerdere bedrijfsvoertuigen verzekerenVerzekering in België: verplichtingen, dekkingsfamilies en verhaal