Wat is een online verzekering in België?
Online verzekering in België betekent het afsluiten en beheren van een verzekeringscontract via internet, zonder langs een kantoor te gaan: berekening van de premie, elektronische handtekening, klantenruimte, schadeaangifte en opzegging op afstand. Ze wordt aangeboden door verzekeraars die in België gevestigd zijn, door ingeschreven tussenpersonen en door Europese ondernemingen die in België actief zijn via het vrij verrichten van diensten, en ze richt zich zowel tot particulieren als tot zelfstandigen.
Wat een online verzekering in België mogelijk maakt
Het digitale traject omvat meerdere stappen, en niet alle verzekeraars bieden ze allemaal aan. AXA Belgium biedt een klantenportaal aan, MyAXA, met online offertes, onlineafsluitingen en online schadeaangiftes, voor producten die gaan van de autoverzekering tot de brandverzekering woning, via de familiale verzekering, de reisverzekering, de verzekering voor huisdieren en de gezondheidsverzekering.
De offerte en het afsluiten
De online offerte steunt op een vragenlijst: identiteit van de verzekeringnemer, adres, kenmerken van het te verzekeren goed, schadeverleden. De premie wordt op basis van die antwoorden berekend, en ze heeft alleen waarde als de antwoorden juist zijn. Het afsluiten wordt daarna afgerond met een elektronische bevestiging, na de overhandiging van de algemene voorwaarden en van de precontractuele informatie op een duurzame drager. Voor een auto vraagt de vragenlijst naar de bonus-malus, het vermogen en het gebruik van het voertuig; voor een woning naar de oppervlakte, het type goed en de te waarborgen inboedel.
Het dagelijkse beheer van het contract
De klantenruimte dient om het verzekeringsattest te downloaden, een adres of een voertuig te wijzigen, de voorwaarden te raadplegen en een schadedossier op te volgen. De online aangifte vervangt in de meeste gevallen de aangetekende brief, maar ze ontslaat niet van de plicht om de gevraagde stukken te verzamelen: Europees aanrijdingsformulier, klacht bij de politie voor een diefstal, foto's van de schade, facturen. Een slecht gedocumenteerd schadegeval wordt trager afgehandeld, of het nu via internet of in een kantoor wordt aangegeven.
Rechtstreekse verzekeraars, makelaars en buitenlandse ondernemingen
Online afsluiten betekent niet altijd dat men met hetzelfde type speler te maken heeft. Een verzekeraar, zoals AXA, ontwerpt zijn eigen contracten en verdeelt ze zowel online als via zijn tussenpersonen. Een verzekeringsmakelaar selecteert contracten bij verschillende maatschappijen en kan zijn dienst online aanbieden. De tussenpersonen moeten ingeschreven zijn bij de FSMA, de autoriteit die toezicht houdt op de distributie van verzekeringen, en een controle van de inschrijving gaat nuttigerwijs elk afsluiten bij een onbekende speler vooraf.
Verzekeraars uit andere landen van de Europese Economische Ruimte treden ook in België op via het vrij verrichten van diensten. De Nationale Bank van België en de FSMA publiceren in een rondschrijven van september 2024 de lijst van de Belgische bepalingen van algemeen belang die op deze ondernemingen van toepassing zijn, afkomstig uit de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen en uit de wet van 13 maart 2016. Die lijst herinnert eraan dat andere Belgische regels van toepassing blijven: burgerlijk recht, economisch recht, fiscaliteit, privacy.
Eén punt verdient aandacht: volgens artikel 25 van de wet van 4 april 2014 worden de contracten die beantwoorden aan een verzekeringsplicht opgelegd door de Belgische wet, zoals de burgerlijke aansprakelijkheid motorvoertuigen, beheerst door het Belgische recht. Een buitenlands aanbod op internet verandert dus niets aan die regel wanneer de verzekering verplicht is, en de verplichte waarborg van de auto moet het Belgische kader respecteren, op welke website ze ook wordt afgesloten.
Het herroepingsrecht na een afsluiting op afstand
Het sluiten van een contract via internet opent in beginsel een herroepingsrecht, zonder verantwoording. De herroepingstermijn verschilt naargelang het type contract en is langer voor de levensverzekeringen en de individuele pensioenen. Ze loopt vanaf het sluiten van het contract, of vanaf de ontvangst van de contractuele voorwaarden en de informatie als die datum later valt.
Dit recht kent uitzonderingen. De reis- en bagageverzekeringen, evenals gelijkaardige verzekeringen van korte duur, korter dan een maand, zijn uitgesloten van het herroepingsrecht. Hetzelfde geldt voor de contracten die door beide partijen volledig zijn uitgevoerd op uitdrukkelijk verzoek van de consument voordat hij herroept. Een reisverzekering die de dag voor het vertrek wordt gekocht, kan dus niet op die grond worden geannuleerd.
De aanvraag gebeurt volgens de in het contract voorziene modaliteiten, bijvoorbeeld in de app of de onlineruimte van de instelling, of bij gebrek daaraan per aangetekende brief. Een ontvangstbevestiging op een duurzame drager bewijst het. Na het verstrijken van de termijn kan het contract nog steeds worden opgezegd, maar volgens de regels die eigen zijn aan elk contract, met een opzegtermijn.
De beperkingen van een online verzekering in België zonder advies
Het voornaamste risico van een online verzekering in België ligt in het ontbreken van een gesprekspartner die de juiste vragen stelt. In een kantoor of bij een makelaar bevraagt een adviseur de gezinssituatie, het werkelijke gebruik van het goed of de beroepsactiviteiten van de verzekeringnemer. Op een formulier antwoordt iedereen alleen, en een onjuist of weggelaten antwoord kan bij een schadegeval leiden tot een vermindering van de vergoeding of tot een weigering, naargelang de ernst van de onjuistheid.
Ook de optionele waarborgen vragen een aandachtige lezing. Een offerte die voordelig lijkt, kan alleen de basisdekking bevatten, zonder bijstand, zonder rechtsbijstand of met een hoge vrijstelling. Het is aangewezen om gelijkwaardige formules te vergelijken in plaats van prijzen, om het plafond per schadegeval na te kijken en om bij de ondertekening een kopie van de algemene voorwaarden te bewaren.
De zeer goedkope formules verbergen soms uitgebreide uitsluitingen. Bij de onlineverkoop van woningverzekeringen bijvoorbeeld varieert de dekking van de inhoud, van diefstal of van waterschade merkbaar van het ene aanbod tot het andere, en het is op die lijnen dat de werkelijke waarde van het contract wordt gemeten.
Schadegeval, opzegging en verhaal
Een schadegeval op afstand aangeven
De aangifte via internet is doorgaans op elk uur toegankelijk, wat de stappen na een ongeval of een diefstal vergemakkelijkt. Ze zet de opening van een dossier in gang, soms gevolgd door een expertise. De aangiftetermijnen, vaak enkele dagen, staan in de algemene voorwaarden en moeten worden nageleefd, want een nadelige vertraging kan de vergoeding verminderen.
Een online afgesloten contract opzeggen
Het beëindigen van een contract volgt de regels van het Belgische verzekeringsrecht, of het contract nu in een kantoor of via internet is ondertekend. Veel contracten worden elk jaar stilzwijgend verlengd, en de opzegging van een verzekering moet binnen de voorziene termijn vóór de vervaldag gebeuren, via een verzending waarvan het bewijs wordt bewaard. Een eenvoudige klik op een uitschrijfknop geldt niet altijd als opzegging, en de schriftelijke bevestiging van de verzekeraar blijft het enige zekere bewijsstuk.
Het verhaal bij een geschil
Bij een geschil wendt de consument zich eerst tot de klachtendienst van de verzekeraar. Het Wetboek van economisch recht, waarvan boek XVI de buitengerechtelijke regeling van consumentengeschillen organiseert, behoort tot de Belgische regels die de NBB en de FSMA in herinnering brengen voor de buitenlandse ondernemingen die in België actief zijn. De Ombudsman van de Verzekeringen treedt op als buitengerechtelijke beroepsinstantie, en de gerechtelijke weg blijft in laatste instantie open.
Online afsluiten vraagt dus dezelfde striktheid als overal elders: een juiste vragenlijst, voorwaarden die vóór de ondertekening gelezen worden, bewaarde bewijzen en een speler van wie de erkenning of de inschrijving controleerbaar is. De technologie verkort het traject, maar de juridische inhoud van het contract is dezelfde, en de rechten van de verzekeringnemer zijn dat ook.
Online verzekering in België: veelgestelde vragen
Kan men een online afgesloten verzekering in België herroepen?
Ja, in beginsel, met een langere termijn voor de levensverzekeringen en de individuele pensioenen dan voor de andere contracten. De reis- en bagageverzekeringen van minder dan een maand zijn uitgesloten van dat recht.
Is een online verzekering goedkoper dan in een kantoor?
Niet noodzakelijk. De prijs hangt meer af van de waarborgen, de vrijstelling en het profiel van de verzekeringnemer dan van het verkoopkanaal. Een goedkopere offerte kan alleen de basisdekking bevatten, zonder bijstand of rechtsbijstand.
Hoe controleer ik of een online verzekeringstussenpersoon toegelaten is?
De tussenpersonen moeten ingeschreven zijn bij de FSMA, die toezicht houdt op de distributie van verzekeringen in België. Een controleerbare inschrijving vóór het afsluiten beschermt tegen onbekende spelers. De erkende verzekeraars vallen onder de Nationale Bank van België.
Welke wet is van toepassing op een verplichte verzekering die via internet wordt afgesloten?
De wet van 4 april 2014 bepaalt dat de contracten die beantwoorden aan een verzekeringsplicht opgelegd door de Belgische wet, zoals de burgerlijke aansprakelijkheid motorvoertuigen, door het Belgische recht worden beheerst, ongeacht de verzekeraar of het gebruikte kanaal.
